برخی ابهامات در ویرایش جدید مبحث دهم (1387)

در برخی از بندهای ویرایش جدید مبحث دهم مقررات ملی ساختمانی برخی ابهامات به نظر رسید که آنها را طی یک نامه الکترونیک با دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمانی در میان گذاشتم. امیدوارم این دفتر هم همانند مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن جوابگوی سوالات باشد.
این ابهامات به شرح زیر است:
با سلام در زمینه ویرایش جدید مبحث دهم چند سوال و ابهام داشتم که ممنون میشوم اگر لطف کرده به اینجانب پاسخ دهید.
1- در این ویرایش چند سیستم جدید سازه ای به سیستمهای موجود در آیین نامه 2800 اضافه شده است که ضریب رفتار برخی از آنها درج نشده است. از جمله سیستم قاب ساده با مهاربندهای هممحور با شکلپذیری زیاد و سیستم های با مهاربند واگرا با حد شکلپذیری زیاد و کم. برای ضریب رفتار این سازه ها باید به چه مرجعی مراجعه نمود و به چه شکل باید عمل نمود؟
2- مطابق بند 10-3-1-3 رعایت ضوابط بخش 10-3 مبحث دهم برای سازه هایی که مطابق ضوابط مبحث ششم مقررات ملی ساختمانی دارای ضریب رفتار 5 یا کمتر هستند اجباری نیست. حال سوال اینجاست که اگر یک طراح ضریب رفتار یک سازه را که مطابق مبحث ششم بیش از 5 است ، در جهت اطمینان برابر 5 در نظر بگیرد، آیا باز هم باید ضوابط بخش 10-3 را در طراحی رعایت نماید؟ و آیا در این حالت رعایت این ضوابط قابل صرفنظر نیست. به طور مثال میتوان سیستم قاب ساده با مهاربند هم محور در حد شکلپذیری کم را نام برد که ضریب رفتار آن 6 است. آیا میتوان با فرض ضریب رفتار 5 برای آن از رعایت ضوابط بخش 10-3 صرفنظر کرد؟
3- در بند 10-3-6-1 ب منظور از حداکثر باری که شالوده ستون میتواند در مقابل بر کنش ناشی از واژگونی تحمل کند چیست؟ آیا منظور مقدار حداکثر نیروی آپلیفت قابل تحمل توسط پی است؟ و اگر این است آیا غیر از بار محوری کششی ستون، بار محوری فشاری ستون هم میتواند با آن مقایسه شود و میتوان بار محوری فشاری ستون را به این مقدار ناشی از آپلیفت محدود کرد؟
4- در مورد ضابطه محدودیت مکانی وصله ستون مطابق ضوابط بند 10-3-6-2-1پ وقتی که تنها بخشی از اجزای تشکیل دهنده ستون نظیر ورق تقویت ستون وصله میشود آیا باز هم باید ضابطه بند فوق را رعایت نمود؟ و غیر از آن آیا اگر فقط ورق تقویت ستون وصله میشود باید برای وصله ورق تقویتی از ورق وصله هم استفاده کرد و یا جوش نفوذی کارگاهی بین دو ورق کفایت خواهد کرد؟
5- در مورد بند 10-3-6-2-1 چ در مورد وصله ستونهای غیرهمسایز دتایل موجود در شکل 10-3-3 به صورت توصیه بیان شده است. آیا بر این اساس عدم استفاده از این روش که در شکل توضیح داده شده است منع آیین نامه ای ندارد؟ آیا در هر صورت رعایت ضابطه وصله ستونها با شیب 1 به 6 جهت همسایز کردن مقطع دو ستون حتی اگر نخواهیم از دتایل مورد اشاره استفاده کنیم اجباری است و یا میتوانیم این تغییر سایز را به یکباره انجام دهیم؟ این موضوع بیسشتر برای وصله ستونهایی که اختلاف ابعاد قابل توجه دارند (در حد 10 تا 20 سانتیمتر) به گونه ای که عملاً استفاده از ورق پرکننده قابلیت اجرایی ندارد مورد سوال است.

شما نیز اگر در زمینه موارد بالا نظری دارید و یا ابهامات دیگری به نظرتان میرسد در همین تاپیک آن را مطرح نمایید

در مورد چند ابهام از ابهامات بالا چند نکته به نظرم میرسد که بیان میکنم:
1- در مورد سیستمهای جدیدی که بدون ضریب رفتارند، احتمالاً باید منتظر ویرایش جدید مبحث ششم بود. تا آن موقع یا نباید از این سیستمها استفاده کرد و یا باید از ضریب رفتار سیستمهای نزدیک به آن و البته به طور محافظه کارانه استفاده نمود. مثلاً برای سیستم قاب ساده با مهاربند همحور در حد شکلپذیری زیاد از ضریب رفتار حد شکلپذیری کم استفاده نمود.
2- در مورد ابهام دوم البته فعلاً منطقی است که محافظه کارانه عمل کرده و ضریب رفتار سازه را غیرواقعی در نظر نگیریم. غیر از آن باید توجه کنیم که سیستمهای با ضریب رفتار 5 و کمتر تنها برای سازه هایی خاص با اهمیت نسبی کمتر (از لحاظ ارتفاع ، میزان سطح خطر زلزله ، درجه اهمیت سازه و ....) قابل استفاده اند. به طور مثال برای قاب خمشی با شکلپذیری کم استفاده از این سیستم تنها برای ساختمانهای یک طبقه و آنهم در شرایطی خاص مجاز است. پس احتمالاً نمیتوان با کمتر گرفتن ضریب رفتار از ضوابط بخش 10-3 فرار نمود. به این هم توجه باید کرد با کمتر گرفتن ضریب رفتار عملاً نیروی زلزله زیادتر شده و باعث سنگینتر شدن بخشهایی از سازه میگردد و این مساله احتمالاً صرفه جویی ناشی از عدم رعایت ضوابط بخش 10-3 را جبران خواهد کرد
3- در مورد حداکثر بار قابل تحمل ناشی از برکنش احتمالاً این بار را تنها با بار محوری کششی ستون میتوان مقایسه کرد و منطقی نیست که بار محوری فشاری ستون هم به این مقدار محدود گردد
4و5- در مورد وصله ستون احتمالاً وقتی که تنها بخش از ستون مثل ورق تقویت آن وصله میشود باید درز وصله با بال تیر حداقل 60 سانتیمتر فاصله داشته باشد. برای وصله ورقها هم در هر صورت باید وصله به گونه ای باشد که حداکثر نیرویی که در ورق ایجاد میشود قابل انتقال باشد. رعایت ضابطه تغییر تدریجی سایز ستون در محل وصله ستونهای غیرهمسایز به صورت یک به شش هم به نظر میرسد که در هر صورت اجباری باشد.

سلام آقای مهندس جعفری
در مورد وصله ستونها در کتاب آقایان میرقادری و ازهری در صفحه 465 یک مقدار توضیح داده که شاید بتونه بدرد سوال شما بخوره .
موفق باشید

با سلام و خسته نباشید خدمت جناب مهندس جعفری و سایر همکاران
در زمینه ابهامات دیگر موجود در مبحث 10 جدید باید اینم اضافه کنم:
در بند 10-3-8-1-3-1 -الف:
اتصالات تیر به ستون باید به گونه ای طراحی شوند که شرایط ایجاد مفصل پلاستیک را در مقطعی به فاصله L1 ازبر ستون در داخل تیر و خارج از اجزای اتصال فراهم نمایند.این امر یا از طریق تقویت تیر در محل اتصال تیر به ستون انجام میشود و یا تضعیف مقطع تیر در محل تشکیل مفصل پلاستیک عملی میگردد.
و این دو حالت را میشه در اشکال 10-3-7-ب و شکل10-3-7 ت ملاحظه کرد
و این درحالیست که در بخش محدودیت های تیر ها در قاب خمشی ویژه در بند 10-3-8-1-2-1 لزوم ایجاد محل تشکیل مفصل پلاستیک در فاصله 0.5 تا 1 برابر d از بر ستون را ذکر کرده
حال اینکه چنانچه از تقویت تیر در محل اتصال تیر به ستون استفاده شود(مشابه قبل که از سخت کننده ها و لچکی ها استفاده میکردیم)ممان پلاستیک را در انتهای تیرها را زیاد کرده و عملا شانس ایجاد محل مفصل پلاستیک را در خود بر تکیه گاه می افزاید.حالا سوالی که برام مطرحه اینه که همانطور که میدونیم ضافهکردن لچکی ها به عنوان سخت کننده در بر تکیه گاه عملا ضرورتی نداره و با توجه به اصرار آیین نامه در ملاحظه ناحیه بحرانی و اینکه کاری کنیم که مفصل پلاستیک در 0.5 تا 1 d قرار بگیره(چراکه عملا همه محاسبات طراحی خمشی و برشی ما بر اساس همین لنگر پلاستیک و برش انتقالی آن به بر تکیه گاه میباشد)بنابراین چه لزومی به اضافه کردن اشکال 10-3-7 ب و پ و ج بوده؟

در ارتباط با ابهام بحث شده لطفا دوستان نظر خودشونو بفرمایند.
البته من خودم فکر میکنم که تقویت بر ستون و تضعیف اندکی پس از بر تکیه گاه هر دو به یک معنی میباشد.چراکه در هر دو حالت مقطع نزدیک تکیه گاه ضعیفتر از اطراف خود خواهد شد بنابراین لنگر پلاستیک آن کاهش میابد و مفصل پلاستیک ایجاد میگردد.البته شکل 10-3-7 ت که در پایین پیوست شده است برای این امکان بسیار موثر است اما متاسفانه قابلیت اجرایی کارگاهی نداره، به نظر فقط امکان کارخانه ای آن مقدور میباشد که اگه ما بخواهیم کارخانه ای کار کنیم با اون هزینش بهتره از اتصال درختی استفاده کنیم که دیگه کامل از محل ایجاد مفصل پلاستیک باخبر شویم..بنابراین نظر دوستان رو برای اتصال مناسب تیر به ستون در قاب های خمشی متوسط و ویژه را می خوام:

در بند 10-3-10-1 اشاره شده که برای طول تیر پیوند اساسا محدودیت خاصی موجود نیست و توصیه شده که این طول به حدود یک پنجم طول تیر محدود شود.
ولی در بند 10-3-10-3 در مورد مهاربند واگرای معمولی طبق بند الف گفته شده " برون محوری e باید کوچکتر از یک پنجم طول دهانه مهاربند باشد. "
حالا آخرش باید از یک پنجم کمتر باشه یا نه؟